Black Boy Inn: 01286 673604

Black Jack's: 01286 673604

Ty Dre: 01286 685901

Black Boy Inn

Hanes

Mae Tafarn y Black Boy, sy’n swatio’n glyd yn nhref atgofus Bwrdeistref Frenhinol Caernarfon, wedi estyn croeso cynnes i fforddolion blinedig ers canrifoedd lawer. Fe’i hadeiladwyd tua 1522 gan ei gwneud yn un o’r tai tafarn hynaf yn y Gogledd.

Arferai fod yn ddwy dafarn sef y ‘King’s Arms’ a’r ‘Fleur de Lys’, cyn i un landlord brynu’r dafarn arall gan y landlord arall a chreu Tafarn y Black Boy fel y mae heddiw. Cyn 1828, roedd y ‘King’s Arms’ yn adnabyddus fel y ‘Black Boy’.

Mae Tafarn y Black Boy wedi’i lleoli yn Stryd Pedwar a Chwech, ac mae’n un o’r ychydig dai tafarn rhydd i fod yn nwylo busnes teulu annibynnol yn y Deyrnas Unedig. Mae ei waliau yn hyd at fedr a hanner o drwch, ac mae pedwar arwydd y tu allan yn dangos ‘bwi du’ ar y naill ochr a ‘bachgen du’ ar y llall.

Mae tair theori o leiaf yn cynnig esboniad ar darddiad yr enw. Mae un yn sôn am fachgen du a ddaeth i’r wlad ar fwrdd llong, un arall yn awgrymu bod yr enw’n cyfeirio at fwi mordwyo a oedd yn yr harbwr yn nyddiau cynnar y Dafarn, a’r drydedd yn adrodd am y llysenw a roddwyd i Siarl II gan ei fam a’r ffaith bod Brenhinwyr yn cwrdd yn ddirgel yma bryd hynny.

Stryd pedwar a chwech

Yn yr hen ddyddiau, roedd Stryd Pedwar a Chwech yng nghanol ardal y puteiniaid yn y dref. Ers talwm, pedwar a chwech oedd ‘pedwar swllt a chwe cheiniog’ – tua 22 ceiniog yn ein harian ni heddiw. Yn ôl y sôn, am y swm go resymol hwn, gallai rhywun gael ystafell, potel o gin a merch ifanc am y noson!

O’r stryd hon ceir golygfa dda o wal gwyliwr y dref, tyrau’r dref a’r grisiau cerrig sy’n dal i fod mewn cyflwr da ac sy’n dyblu trwch y wal i bob pwrpas. Y gobaith yw y bydd yn bosibl, maes o law, cerdded ar hyd y rhan yma o’r wal cyn belled â phorthdy Porth Mawr.

Cafodd y bwa cerrig ym mhen draw Stryd Pedwar a Chwech ei ychwanegu yn y 19eg ganrif i helpu i hwyluso llif y traffig i mewn ac allan o’r hen dref, ac nid oedd felly yn rhan o gynllun gwreiddiol wal y dref.

Diddordeb archeolegol

Yn y 1990au, yn dilyn gwaith cloddio gerllaw, daethpwyd o hyd i ysgerbwd hen wraig. Daeth yr archeolegwyr i’r casgliad ei bod wedi’i chladdu yno i arbed y gost o drefnu angladd. Yn fwy diweddar yn ystod gwaith adfer yn Nhafarn y Black Boy, dadorchuddiodd gweithwyr amryw o bethau o dan yr hen lawr pren yn yr ystafell fwyta, gan gynnwys esgid plentyn, mwy nag un cetyn clai ac, yn fwy anghyffredin, esgyrn o ên anifail.

I rai sy’n ymddiddori mewn archeoleg, mae gan Ymddiriedolaeth Archeolegol Gwynedd raglen barhaus o gloddio archeolegol oddi mewn i hen furiau’r dref

Nodwedd ddifyr arall sy’n perthyn i Dafarn y Black Boy yw bod yno ysbryd yn ôl y sôn, sef lleian sy’n pasio drwy’r Dafarn i’r lleiandy, a arferai fod yng nghefn y Dafarn ar un adeg.

Porthdy Porth Mawr

Y porth hwn oedd y brif fynedfa i’r hen dref gaerog ac, o’r herwydd, roedd wedi’i warchod yn dra gofalus. Fe’i codwyd yn wreiddiol yr un pryd â’r Castell gyda barbican allanol a phont godi bren, ond yn ddiweddarach codwyd pont-ffordd sefydlog gyda chwe bwa yn ei lle.

Ystafelloedd at wasanaeth y Trysorlys ym 1284 oedd y rhai uwchben y porthdy, fel y ganolfan weinyddol ac ariannol ar gyfer siroedd Caernarfon, Môn a Meirionnydd. Arferai cloch gyrffyw’r dref gael ei chadw yma’n wreiddiol hefyd. Roedd unrhyw un o’r trigolion a oedd y tu allan i furiau’r dref am 8 o’r gloch yr hwyr yn cael ei gau allan tan 6 o’r gloch y bore canlynol.

Ar un adeg, roedd cloc mawr wedi’i oleuo gan olau nwy gyda phedwar wyneb yn cael ei gadw yn ei dŵr uchel. Bu’n rhaid tynnu’r cloc am ei fod yn camarwain llongau wrth iddynt geisio mordwyo i mewn i’r harbwr liw nos. Yn y 1830au, roedd hefyd yn cael ei ddefnyddio fel lle i gadw pobl dan glo ac fel tŵr gwylio.

Ym 1767 addaswyd y lloriau uchaf i greu neuadd y dref. Mae addasiadau eraill ym 1833 a 1873 wedi eu coffáu gan faen llechi sydd wedi’i osod ym mynedfa’r bwa cerrig. Heddiw mae cynlluniau ar y gweill i droi’r hen borthdy yn safle treftadaeth ac amgueddfa ar gyfer y dref.

Hanes o Jack Ddu

pdfClick here to download the History of Jack Black (PDF)